Μουσώνιος Ρούφος: Η Εθελοντική Κακοπάθεια
«Κρεῖττον ἑκουσίως κάμνειν ἢ ἀκουσίως» — Ο Μουσώνιος Ρούφος, εξόριστος ξανά και ξανά, δίνει το στοικό του μάθημα.

Luigi Valadier — "Pair of five-light candelabra" (1774), public domain
Ο Μουσώνιος Ρούφος με τα δικά του λόγια.
Στις Διατριβές του (Διατριβή ΚΑ΄), ο Μουσώνιος Ρούφος δηλώνει: «κρεῖττον ἑκουσίως κάμνειν ἢ ἀκουσίως» — «Καλύτερα να υπομένεις εθελοντικά τις δυσκολίες παρά αναγκαστικά.» Κάθε εξορία τον έκανε πιο σκληρό, όχι πικραμένο.
Γιατί να διαλέξεις τον δύσκολο δρόμο;
Οι Στωικοί πίστευαν πως ο πόνος θα έρθει, ό,τι κι αν κάνεις. Ο Μουσώνιος μας καλεί να εξασκηθούμε στην αντοχή, επιλέγοντας λίγη δυσκολία τώρα—νηστεία, κρύο, κόπο—ώστε όταν χτυπήσει η μοίρα, να είμαστε έτοιμοι. Ο πόνος που διαλέγεις, δύσκολα σε εξουσιάζει.
Ο Μουσώνιος άντεξε αυτοκράτορες.
Τον εξόρισαν περισσότερες φορές απ’ όσες οι Ρωμαίοι άλλαζαν σπίτι, κι όμως τα λόγια του έμειναν. Ακόμα και σήμερα, γυμναστήρια και ψυχοθεραπευτές τον θυμίζουν: ό,τι αντιμετωπίζεις με τη θέλησή σου, δεν σε ορίζει.
Ο Μουσώνιος Ρούφος πίστευε πως η αληθινή δύναμη είναι να διαλέγεις λίγη κακοπάθεια—ώστε όταν έρθει η συμφορά, να μη σε λυγίσει.