Επίκτητος για την Ελευθερία της Βούλησης
«Πρώτα πες στον εαυτό σου τι θέλεις να γίνεις· και μετά κάνε ό,τι πρέπει.» Ο Επίκτητος δεν περίμενε άδεια—έγραφε εντολές στον εαυτό του, με αλυσίδες στα χέρια.
Jacques Louis David — "The Death of Socrates" (1787), public domain
Ο Επίκτητος βάζει το όριο.
Ο Επίκτητος, στους Διαλόγους Γ', 23, γράφει: «Πρῶτον εἰπὲ σεαυτῷ τί ἔσεσθαι βούλει· εἶτα ὃ ποεῖν δεῖ ποίει.» — «Πρώτα πες στον εαυτό σου τι θέλεις να γίνεις· και μετά κάνε ό,τι πρέπει.» Δεν ήταν θεωρία γι’ αυτόν—δεν είχε τίποτα, ούτε καν πολιτικά δικαιώματα.
Κάνε την επιλογή δική σου.
Ο Επίκτητος υπήρξε δούλος παιδί, ελεύθερος άνδρας, και ποτέ δεν έπαιξε το χαρτί του θύματος. Για εκείνον, η ελευθερία δεν είναι δώρο, είναι μυς. Μη ρωτάς «τι θα συμβεί;» Ρώτα «ποιος πρέπει να είμαι, ό,τι κι αν συμβεί;» Αποφάσισε, και πράξε—κανείς δεν μπορεί να σου το πάρει.
Ένας στωικός με ουλές.
Ο Επίκτητος περπατούσε κουτσαίνοντας, ζούσε φτωχότερα κι από δούλους, και όμως μάζευε πλήθη για τη διδασκαλία του. Πίστευε πως κάθε δικαιολογία είναι απλώς μια ιστορία που λέμε στον εαυτό μας. Η δύναμη να διαλέγεις ποιος θα γίνεις; Αυτή είναι η στωική κληρονομιά—πάντα διαθέσιμη, κάθε μέρα.
Ο Επίκτητος διδάσκει την πιο ριζοσπαστική στωική ελευθερία: αποφάσισε ποιος θέλεις να είσαι και πράξε. Όχι αύριο, όχι μετά τις δικαιολογίες—η δουλειά ξεκινά μέσα σου, όχι στη σκηνή.
