Σπάρτη: Πόλη Ισότιμων Πολεμιστών;
Σκέφτεσαι Σπάρτη, φαντάζεσαι στρατό από ίσους—πειθαρχημένους πολίτες-πολεμιστές που ζουν μόνο για τη μάχη. Η αλήθεια όμως; Η Σπάρτη στηριζόταν σε ένα άγριο σύστημα δουλείας.
Ήταν όλοι οι Σπαρτιάτες πολεμιστές;
Η ποπ κουλτούρα μας δίνει 300 μανιασμένους οπλίτες, όλους πολίτες, όλους ίσους. Η αλήθεια; Η τάξη των Σπαρτιατών («Ομοιοι») ήταν μόνο ένα μικρό κομμάτι του πληθυσμού. Η πόλη στηριζόταν σε χιλιάδες Είλωτες—κρατικούς δουλοπάροικους που έκαναν όλη τη δουλειά.
Η δουλεία, όχι η ισότητα, έτρεφε τη Σπάρτη.
Στην ακμή τους, οι Ομοιοι ίσως έφταναν τις 8.000· οι Είλωτες; Οι εκτιμήσεις φτάνουν τις 200.000. Το σπαρτιατικό σύστημα βασιζόταν στον τρόμο—οι ετήσιες τελετουργικές δολοφονίες δεν ήταν μύθος. Ο «στρατός των ίσων» στηριζόταν σε συστηματική βία.
Γιατί επιβιώνει ο μύθος;
Αργότεροι συγγραφείς—ιδίως ο Πλούταρχος—θαύμαζαν τη σπαρτιατική πειθαρχία και έκρυβαν τα άσχημα. Η βικτωριανή Αγγλία λάτρεψε το ιδανικό του «ευγενούς Σπαρτιάτη». Η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο σκληρή και εύθραυστη.
Η στρατιωτική ελίτ της Σπάρτης ήταν μια μικρή μειοψηφία. Όλη τους η ζωή βασιζόταν στην καταπίεση των Ειλώτων—μιας υποδουλωμένης τάξης που δούλευε στα χωράφια για να προπονούνται οι Σπαρτιάτες στον πόλεμο όλη μέρα.
