Σπαρτιατική γραμματοσύνη και πολιτισμός
Σκεφτόμαστε τους Σπαρτιάτες σαν μυώδεις πολεμιστές που χλεύαζαν τα βιβλία και τον πολιτισμό. Σχεδόν αγράμματοι, σωστά;
Jacques de Gheyn II — "Vanitas Still Life" (1603), public domain
Οι Σπαρτιάτες μισούσαν το διάβασμα;
Το έχεις ακούσει: οι Σπαρτιάτες δεν είχαν χρόνο για τέχνη, ποίηση ή μάθηση—μόνο ασκήσεις και μάχη. Η εκπαίδευσή τους ήταν πόνος, όχι ποίηση. Με το ζόρι έγραφαν το όνομά τους, έτσι δεν είναι;
Οι πνευματώδεις πολεμιστές της Ελλάδας.
Στην πραγματικότητα, η Σπάρτη ήταν διάσημη για τον κοφτερό, δεικτικό λόγο της—τόσο που το «λακωνικός» έγινε συνώνυμο της έξυπνης λιτότητας. Τα σπαρτιατόπουλα αποστήθιζαν ποίηση του Αλκμάντα και του Τυρταίου. Ακόμα και ο Πλάτωνας θαύμαζε τα χορωδιακά τους τραγούδια, και μεγάλα ελληνικά φεστιβάλ φιλοξενούσαν Σπαρτιάτες ποιητές και μουσικούς.
Πώς γεννήθηκε ο μύθος;
Αργότερα Αθηναίοι και Ρωμαίοι συγγραφείς λάτρεψαν την εικόνα των χαζών, μυώδων Σπαρτιατών—μια βολική αντίθεση στη δική τους διανοητική δόξα. Όμως η αρχαιολογία έχει φέρει στο φως επιγραφές, επίσημα ψηφίσματα και ποίηση από την ίδια τη Σπάρτη.
Οι Σπαρτιάτες ήταν διάσημοι για την ποίηση και το πνεύμα τους—λακωνικά αποφθέγματα, χορωδιακά τραγούδια, ακόμα και λογοτεχνικούς διαγωνισμούς. Εκτιμούσαν τον κοφτό, αιχμηρό λόγο και λάτρευαν να επιδεικνύουν το πνεύμα τους όσο και τους μυς τους.
