Η Μυθολογία της Αήττητης Σπάρτης
Φαντάσου μια φάλαγγα Σπαρτιατών: μπρούντζος, μύες, πειθαρχία—ανίκητοι σε κάθε πεδίο μάχης. Κι όμως, η Σπάρτη έχανε, και μάλιστα θεαματικά.
Henry Picou (French, 1824–1895) — "The Four Seasons" (1850), CC0
Αήττητοι Σπαρτιάτες; Όχι ακριβώς.
Κάθε ταινία και σχολικό βιβλίο παρουσιάζει τους Σπαρτιάτες ως ανίκητους—τους απόλυτους Έλληνες πολεμιστές, που πεθαίνουν αλλά δεν χάνουν ποτέ. Η πραγματικότητα είναι πιο μπερδεμένη. Οι Σπαρτιάτες έχασαν μάχες, πόλεις, και μερικές φορές το έβαζαν στα πόδια.
Ηττημένοι στο πεδίο.
Ο μύθος καταρρέει στα Λεύκτρα το 371 π.Χ.: ο Θηβαίος Επαμεινώνδας διέλυσε τη Σπάρτη, σκοτώνοντας 400 ελίτ Σπαρτιάτες. Πριν από αυτό, στις Θερμοπύλες, η «ηρωική αντίσταση» τελείωσε με περσικά βέλη—και σπαρτιατικά πτώματα. Ακόμα και στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, η Σπάρτη γνώρισε ταπεινωτικές ήττες.
Πώς γεννήθηκε ο θρύλος.
Το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας των «αήττητων» προέρχεται από σπαρτιατική προπαγάνδα και θαυμαστές της Ρώμης. Η δόξα των Θερμοπυλών ξαναγράφτηκε από ποιητές, όχι στρατηγούς—και μια χαμένη μάχη γίνεται πάντα καλύτερη ιστορία όταν τη ντύνεις με ηρωική αυτοθυσία.
Οι Πέρσες ταπείνωσαν τη Σπάρτη στις Θερμοπύλες, οι Θηβαίοι τη διέλυσαν στα Λεύκτρα, και όχι κάθε Σπαρτιάτης ήταν υπερπολεμιστής. Ο μύθος της αήττητης Σπάρτης είναι μείγμα προπαγάνδας και επιλεκτικής μνήμης.
