Έκαψε όντως ο Νέρωνας Χριστιανούς σαν δαυλούς;
Φαντάσου τον Νέρωνα: κήποι που φλέγονται από ανθρώπινους δαυλούς—χριστιανούς μάρτυρες να καίγονται για να φωτίσουν τα γλέντια του αυτοκράτορα. Εικόνα εφιαλτική, που επαναλαμβάνεται σε βιβλία και ντοκιμαντέρ.
Panini — "Ancient Rome" (1757), public domain
Ο κήπος του Νέρωνα με καμένους μάρτυρες;
Το έχεις ακούσει: ο αυτοκράτορας Νέρωνας, με μεταξωτή χλαμύδα, περπατά στους κήπους του τη νύχτα, τα γκαζόν φωτισμένα από τα σώματα καμένων χριστιανών. Μια σκηνή που στοιχειώνει τη δυτική φαντασία εδώ και αιώνες. Ακόμα και σήμερα, εμφανίζεται σε μουσεία και μυθιστορήματα.
Τι ξέρουμε πραγματικά;
Η μόνη λεπτομερής πηγή μας είναι ο Τάκιτος, που έγραψε εξήντα χρόνια μετά τη Μεγάλη Πυρκαγιά της Ρώμης. Ισχυρίζεται ότι ο Νέρωνας χρησιμοποίησε χριστιανούς ως ζωντανούς δαυλούς. Κανένας σύγχρονος Ρωμαίος ή χριστιανός δεν το αναφέρει, και ο Τάκιτος μισούσε και τον Νέρωνα και τη νέα λατρεία. Η αρχαιολογία σιωπά. Ακόμα και πολλοί σύγχρονοι ιστορικοί υποψιάζονται υπερβολή ή επινόηση.
Πώς ρίζωσε ο μύθος;
Οι χριστιανοί συγγραφείς, διψασμένοι για μάρτυρες και εχθρούς, επανέλαβαν την ιστορία του Τάκιτου. Οι ζωγράφοι την απογείωσαν, και ταίριαξε τέλεια με αιώνες άγχους για την αυτοκρατορική σκληρότητα. Είτε ο τρόμος ήταν αληθινός είτε θρύλος, έγινε από τους πιο ανθεκτικούς μύθους του ρωμαϊκού διωγμού.
Οι πιο ζωντανές αφηγήσεις δεν έρχονται από ρωμαϊκές πηγές, αλλά από ένα σύντομο, πολύ μεταγενέστερο απόσπασμα του Τάκιτου—που έγραψε δεκαετίες μετά τα γεγονότα. Κανένας Ρωμαίος αυτόπτης μάρτυρας δεν καταγράφει το θέαμα, και οι ιστορικοί διαφωνούν αν η ιστορία αντικατοπτρίζει σκληρή αλήθεια ή χριστιανικό μύθο.
