Οι ελληνικές τραγωδίες και τα φινάλε τους
Φαντάζεσαι κάθε ελληνική τραγωδία να τελειώνει με πτώματα στη σκηνή, αίμα και απόλυτη απελπισία. Αλλά δεν άφηναν όλες οι τραγικές παραστάσεις το κοινό ρημαγμένο.
Unknown — "Head of a Woman" (300–200 BCE), CC0
Ο μύθος της ατέλειωτης ελληνικής μαυρίλας.
Κάθε ταινία και σχολικό βιβλίο λέει το ίδιο: τραγωδία σημαίνει όλοι πεθαίνουν, οι θεοί είναι σκληροί και η δυστυχία κυριαρχεί. Η αυλαία πέφτει, ελπίδα μηδέν. Κάθε φορά που τραγουδά ο χορός, ετοιμάζεσαι για καταστροφή.
Αλλά δεν σε άφηναν όλες να κλαις.
Αρκετές κλασικές τραγωδίες τελειώνουν με ειρήνη ή ίαση. Στις «Ευμενίδες» του Αισχύλου, οι Ερινύες συμφιλιώνονται με την Αθηνά και την Αθήνα. Ο «Φιλοκτήτης» του Σοφοκλή κλείνει με έναν πληγωμένο εξόριστο που επιστρέφει σπίτι. Οι αρχαίοι δραματουργοί δεν έβλεπαν την τραγωδία ως απόγνωση—ήταν σύγκρουση, μεταμόρφωση, κάποιες φορές κάθαρση.
Γιατί πιστεύουμε ότι τραγωδία σημαίνει καταστροφή;
Η λέξη «τραγωδία» προέρχεται από το «τραγώδης ύμνος», όχι από τη δυστυχία. Οι σύγχρονοι θεατές και κριτικοί στάθηκαν στις πιο αιματοβαμμένες ιστορίες και αγνόησαν τις στιγμές χάριτος. Είναι ένας μύθος της παρεξήγησης—και του Χόλιγουντ που λατρεύει τα πτώματα.
Πολλές σωζόμενες τραγωδίες—όπως οι «Ευμενίδες» του Αισχύλου ή ο «Φιλοκτήτης» του Σοφοκλή—κλείνουν με ελπίδα, συμφιλίωση ή ακόμα και χαρά. Για τους αρχαίους Έλληνες, η τραγωδία ήταν αναμέτρηση με τη μοίρα, όχι απλή βύθιση στη δυστυχία.
