Ξυρισμένοι λεγεωνάριοι; Όχι πάντα
Σκέφτεσαι Ρωμαίους στρατιώτες—κάθε πρόσωπο ξυρισμένο, ούτε ίχνος γενειάδας. Τα βιβλία και το Χόλιγουντ πουλάνε το ξυρισμένο σαγόνι ως σήμα πειθαρχίας.
Unknown — "Head of a Bearded Man" (c. 125 CE), CC0
Γένια στη φάλαγγα;
Κάθε Ρωμαίος στρατιώτης στις ταινίες φαίνεται φρεσκοξυρισμένος, λες και το ξυράφι ήταν εξοπλισμός. Μας λένε πως τα γένια ήταν για τους βαρβάρους· οι λεγεώνες της Ρώμης κρατούσαν το σαγόνι γυμνό για πειθαρχία. Αλλά αν κοιτάξεις προσεκτικά τα αληθινά ρωμαϊκά πρόσωπα—γένια, μουστάκια, και μερικές φορές ολόκληρες γενειάδες κοσμούν ανάγλυφα και αγάλματα.
Μόδα και στρατιωτική ζωή
Το ιδανικό του ξυρισμένου ξεκίνησε με τον Σκιπίωνα τον 3ο αιώνα π.Χ., αλλά οι τάσεις άλλαξαν. Επί Αδριανού, ακόμα και οι αυτοκράτορες είχαν γένια. Οι στρατιώτες σε εκστρατεία συχνά άφηναν τα γένια να μεγαλώσουν—τα αρχαία ξυράφια ήταν βάναυσα, και ποιος ξυρίζεται στα δάση της Γερμανίας; Ταφικές στήλες και ανάγλυφα δείχνουν τα πάντα: άλλοι λεία πρόσωπα, άλλοι αξύριστοι, όλοι αναγνωρίσιμα Ρωμαίοι.
Γιατί ο μύθος του ξυρισμένου;
Βικτωριανοί συγγραφείς, εμμονικοί με την τάξη, πρόβαλαν τα δικά τους ιδανικά στη Ρώμη. Οι εικονογράφοι των σχολικών βιβλίων ακολούθησαν, σβήνοντας κάθε γένι. Αλλά ο αληθινός ρωμαϊκός στρατός ακολουθούσε τη μόδα, όχι μόνο τους κανονισμούς—όπως κάθε στρατός σε μακρινή εκστρατεία.
Η αρχαιολογία και τα αρχαία πορτρέτα δείχνουν λεγεωνάριους με γένια, μουστάκια, ακόμα και ολόκληρες γενειάδες, ειδικά στους ύστερους αιώνες. Η μόδα, το κλίμα και οι συνθήκες εκστρατείας μέτραγαν περισσότερο από το ξυράφι.
