Επίκτητος για τις προσβολές
«Εἰπεῖτα εἴ τις σοι εἴπῃ ὅτι ἄλλος σε κακῶς λέγει...». Ο Επίκτητος χτυπά την υπερηφάνεια με ξίφος κοφτερό.
Unknown — "Marble head of a Greek general" (1st–2nd century CE), public domain
Η απάντησή του στα ελληνικά, τότε και τώρα.
Ο Επίκτητος, στο Εγχειρίδιο (33.8), γράφει: «Εἰπεῖτα εἴ τις σοι εἴπῃ ὅτι ἄλλος σε κακῶς λέγει, μὴ ἀπολογοῦ, ἀλλὰ ἔλεγε ὅτι ‘ὠφελέστερον τοῦτο, ὅτι οὐκ ᾔδει τἄλλα μου ἐλαττώματα, εἰ μὴ ταῦτα μόνον εἶπεν.’» — «Αν κάποιος σου πει ότι κάποιος άλλος σε κακολογεί, μην απολογηθείς, αλλά απάντησε: “Δεν ξέρει τα υπόλοιπα ελαττώματά μου, αλλιώς δεν θα έλεγε μόνο αυτά.”» Δεν είναι αυτοϋποτίμηση—είναι αδιαφορία ως άμυνα.
Γιατί ο Επίκτητος γελούσε με τις προσβολές.
Για τον Επίκτητο, το να προσβάλλεσαι σπαταλά ενέργεια που θα μπορούσες να ξοδέψεις για να κυριαρχήσεις στον εαυτό σου. Δίδασκε πως ό,τι λένε οι άλλοι είναι έξω από τον έλεγχό σου—άφησέ το να γλιστρήσει. Γέλα με τα δικά σου ελαττώματα πριν προλάβει ο κόσμος να σε πληγώσει. Για έναν άνθρωπο που επέζησε της δουλείας, αυτή η τακτική δεν ήταν αδυναμία. Ήταν πανοπλία, ελαφριά σαν αέρας.
Ο άνθρωπος που δίδαξε αυτοκράτορες με ξύλινο πόδι.
Ο Επίκτητος περπατούσε κουτσαίνοντας, πιθανότατα από σπασμένο πόδι στη σκλαβιά. Δίδαξε εξόριστους, συγκλητικούς, ακόμα και μελλοντικό αυτοκράτορα σε ένα γυμνό δωμάτιο, όχι σε μαρμάρινη αίθουσα. Πίστευε πως η ελευθερία και η αξιοπρέπεια ζουν στο πώς απαντάς στην προσβολή, όχι σε ό,τι κατέχεις. Σε μια κοινωνία που λάτρευε το κύρος, ανέτρεψε το παιχνίδι—χρήσιμο κάθε φορά που κάποιος σε κράζει online.
Ο Επίκτητος, κάποτε δούλος, έβλεπε τις προσβολές σαν ασήμαντες μπροστά στην αυτοκυριαρχία. Το χιούμορ του κόβει πιο βαθιά από την αγανάκτηση—και αποστομώνει ακόμα και μετά από 2.000 χρόνια.
