Ζυμωμένη σάλτσα ψαριού—Το αγαπημένο καρύκευμα της Ρώμης
Ένα ρωμαϊκό συμπόσιο ξεκινά και το πρώτο που ρίχνουν σε κάθε πιάτο είναι γάρον—μια ζυμωμένη σάλτσα ψαριού που βρωμάει τόσο έντονα, που μυρίζεις το εργοστάσιο από χιλιόμετρα.
Salvator Rosa — "The Dream of Aeneas" (1660–65), public domain
Η Δύναμη της Ρώμης σε Σάλτσα: Γάρον
Ένα ρωμαϊκό δείπνο δεν ήταν πλήρες χωρίς μια γενναία δόση γάρου—ζυμωμένης σάλτσας ψαριού. Η γεύση: αλμυρή, κοφτερή, σχεδόν εθιστική. Η μυρωδιά; Τόσο δυνατή που άδειαζε δρόμους, σύμφωνα με τα παράπονα των αρχαίων.
Από σάπια ψάρια σε αυτοκρατορική πολυτέλεια
Εργοστάσια γάρου γέμιζαν τις ακτές της Ισπανίας και της Βόρειας Αφρικής, παράγοντας αμφορείς γεμάτους με υγροποιημένα ψαρίσια εντόσθια. Οι Ρωμαίοι μάγειρες το έριχναν σχεδόν παντού—σε ψωμί, φασόλια, ακόμα και σε γλυκά. Τον 1ο αιώνα μ.Χ., το πιο εκλεκτό γάρον έπιανε εξωφρενικές τιμές και είχε φανατικούς θαυμαστές με όνομα μάρκας.
Το κέτσαπ σου είναι το γάρον τους
Την επόμενη φορά που θα πιάσεις κέτσαπ ή σόγια σος, θυμήσου: Η μεγάλη γεύση της Ρώμης ερχόταν από το να αφήνεις ψάρια να σαπίζουν στον ήλιο μέχρι να στάξουν. Στα ερείπια της Πομπηίας, βλέπεις ακόμα τα δοχεία που φύλαγαν το καλό πράγμα.
Το γάρον ήταν τόσο δημοφιλές και πολύτιμο, που μερικά μπουκάλια κόστιζαν περισσότερο κι από εισαγόμενο κρασί. Τα καλύτερα εμπορεύονταν σε πήλινους αμφορείς σε όλη την αυτοκρατορία. Αν έτρωγες στη Ρώμη, έτρωγες χυμό σάπιου ψαριού—και μάλλον ήθελες κι άλλο.
