Ο μύθος του δεκατισμού ως καθημερινή τιμωρία
Φαντάζεσαι Ρωμαίους αξιωματικούς να σκοτώνουν κάθε δέκατο άντρα μιας λεγεώνας με το παραμικρό—ο 'δεκατισμός' ως καθημερινή τακτική τρόμου.
Joos van Wassenhove — "The Adoration of the Magi" (1472–74), public domain
Δεκατισμός σε κάθε πεδίο μάχης;
Οι ταινίες δείχνουν Ρωμαίους διοικητές να δεκατίζουν τα στρατεύματά τους όποτε θέλουν—κάθε δέκατος άντρας σφαγιάζεται αν η γραμμή σπάσει ή χαθεί η πειθαρχία. Το απόλυτο σύμβολο της σιδερένιας ρωμαϊκής σκληρότητας.
Ακραίο—και σπάνιο—γεγονός.
Στην πραγματικότητα, ο δεκατισμός ήταν τρομακτικά σπάνιος. Οι Ρωμαίοι ιστορικοί αναφέρουν μόνο λίγες περιπτώσεις, όπως του Κράσσου το 71 π.Χ. μετά από ανταρσία. Οι διοικητές τον φοβούνταν—διέλυε το ηθικό και βάραινε τις μονάδες με φρίκη. Η πειθαρχία στη Ρώμη στηριζόταν κυρίως σε πρόστιμα, μαστίγωμα ή υποβιβασμό, όχι σε μαζικές εκτελέσεις.
Πώς διαδόθηκε ο μύθος;
Οι μεταγενέστεροι συγγραφείς κόλλησαν στη δραματικότητα του δεκατισμού, κάνοντάς τον να φαίνεται σαν σήμα κατατεθέν της ρωμαϊκής πειθαρχίας. Το Χόλιγουντ το απογείωσε—μετέτρεψε μια σπάνια φρίκη σε καθημερινό φαινόμενο.
Ο δεκατισμός ήταν τιμωρία έσχατης ανάγκης, τόσο σπάνια που σόκαρε και τους ίδιους τους Ρωμαίους όταν συνέβαινε. Οι πηγές καταγράφουν μόνο ελάχιστες περιπτώσεις σε αιώνες.
