Επίκτητος για την Απώλεια
«Μηδὲν περὶ οὐδενὸς λέγε, ὅτι ἀπέβαλον, ἀλλὰ ὅτι ἀπέδωκα.» Ο Επίκτητος κάνει ακόμα και την απώλεια πράξη βούλησης.
Unknown — "Bronze model of a cart with farmyard group" (2nd century BCE–1st century CE), public domain
Η απώλεια, αλλιώς.
Στο Εγχειρίδιον 11, ο Επίκτητος γράφει: «Μηδὲν περὶ οὐδενὸς λέγε, ὅτι ἀπέβαλον, ἀλλὰ ὅτι ἀπέδωκα.» — «Ποτέ να μη λες για τίποτα: “Το έχασα”, αλλά: “Το επέστρεψα.”» Το εννοούσε για όλα—χρήματα, φίλους, ακόμα και το ίδιο σου το σώμα.
Τι σημαίνει «επιστρέφω»;
Ο Επίκτητος πίστευε πως η κατοχή είναι ψευδαίσθηση του νου. Ό,τι κρατάμε—υγεία, πλούτος, αγαπημένοι—είναι δανεικά από τον κόσμο. Όταν τα χάνουμε, εξασκούμαστε στην ευγνωμοσύνη, όχι στη γκρίνια. Να χάνεις με αξιοπρέπεια είναι το απόλυτο στοϊκό τεστ.
Ποιος τόλμησε να το διδάξει αυτό;
Γεννημένος δούλος, σακατεμένος από τον αφέντη του, ο Επίκτητος όμως ακτινοβολούσε ελευθερία. Έζησε λιτά, δίδαξε με πάθος και πίστευε πως το μόνο που πραγματικά σου ανήκει είναι η αντίδρασή σου. Η απώλεια, γι’ αυτόν, δεν ήταν ήττα. Ήταν ευκαιρία να αποδείξεις τη φιλοσοφία σου.
Ο Επίκτητος, κάποτε δούλος, δίδαξε πως τα δώρα της ζωής δεν σου ανήκουν—τα δανείζεσαι. Και τα επιστρέφεις χωρίς παράπονο.
