Αυτοκράτορες σε Απόλυτη Πολυτέλεια;
Σκέφτεσαι κάθε Ρωμαίο αυτοκράτορα να λούζεται σε χρυσά παλάτια, σιντριβάνια και μαξιλάρια—να ζει σαν θεός από την πρώτη μέρα. Καλγούλας σε μαρμάρινα λουτρά, Νέρων να τραγουδά από χρυσά μπαλκόνια.
Thomas1313 — "Jean-Baptiste Isabey, Napoléon présentant le roi de Rome à l'impératrice", CC BY-SA 4.0
Χρυσά παλάτια από την αρχή;
Κάθε ταινία δείχνει τους πρώτους Ρωμαίους αυτοκράτορες τυλιγμένους στο χρυσάφι, να αράζουν σε ατελείωτα μάρμαρα. Το στερεότυπο: απόλυτη εξουσία, απόλυτη άνεση, κανένα όριο στη σπατάλη. Η πραγματικότητα είναι λιγότερο Instagram, περισσότερο Ikea.
Ο Αύγουστος κοιμόταν στο κρύο με μάλλινα ρούχα.
Ο Αύγουστος—ο πρώτος αυτοκράτορας—χρησιμοποιούσε ένα μικροσκοπικό υπνοδωμάτιο, φορούσε απλές, σπιτικές μάλλινες τυνίκες και αρνιόταν να ανάψει θέρμανση στους ρωμαϊκούς χειμώνες. Το σπίτι του στον Παλατίνο λόφο ήταν, για τα ρωμαϊκά δεδομένα, σχεδόν ταπεινό. Τα υπερπολυτελή παλάτια έγιναν κανόνας αργότερα, όταν η εξουσία άλλαξε μορφή και οι αυτοκράτορες ένιωσαν την ανάγκη να εντυπωσιάσουν—και να προστατευτούν.
Γιατί φανταζόμαστε ατελείωτη χλιδή;
Οι μεταγενέστεροι αυτοκράτορες όντως έχτισαν παράλογα παλάτια: το Χρυσό Σπίτι του Νέρωνα έγινε θρύλος υπερβολής. Οι αρχαίοι σατιρικοί λάτρευαν να κοροϊδεύουν την αυτοκρατορική πολυτέλεια, και οι αναγεννησιακοί καλλιτέχνες ζωγράφιζαν κάθε αυτοκράτορα σαν επίχρυσο γίγαντα. Μα για τον Αύγουστο και τους διαδόχους του, η εξουσία σήμαινε εγκράτεια—τουλάχιστον φαινομενικά.
Οι πρώτοι αυτοκράτορες ήταν εκπληκτικά λιτοί. Ο Αύγουστος κοιμόταν στο ίδιο μικρό, παγωμένο δωμάτιο για δεκαετίες, φορούσε απλά ρούχα και δεν άναβε θέρμανση τον χειμώνα. Η πραγματική χλιδή ξέφυγε αργότερα—με τον Δομιτιανό και μετά—όταν το πρότυπο της φειδωλής εξουσίας παραχώρησε τη θέση του στην εικόνα και την παράνοια.
