Ποιοι Κωπηλατούσαν τον Αθηναϊκό Στόλο;
Φαντάσου τον αθηναϊκό πολεμικό στόλο: εκατοντάδες σκλάβοι αλυσοδεμένοι στα κουπιά, να ιδρώνουν κάτω από το μαστίγιο. Έτσι το δείχνουν οι ταινίες.
Kekrops Painter — "Terracotta bell-krater (bowl for mixing wine and water)" (ca. 410–400 BCE), public domain
Σκλάβοι στα κουπιά; Όχι στην Αθήνα.
Η κλασική εικόνα: αθηναϊκά πολεμικά πλοία γεμάτα σκλάβους, με πληγιασμένες πλάτες και αλυσίδες, να τραβούν για τους αφέντες τους. Έτσι το δείχνουν οι ταινίες και τα παλιά βιβλία. Οι περισσότεροι ακόμα φαντάζονται την τριήρη σαν αρχαία γαλέρα των καταδικασμένων.
Ελεύθεροι άνθρωποι στα κουπιά.
Στην πραγματικότητα, σχεδόν όλοι οι Αθηναίοι κωπηλάτες ήταν ελεύθεροι πολίτες ή μέτοικοι (μόνιμοι ξένοι κάτοικοι). Το κουπί ήταν απαιτητικό, επικίνδυνο και τιμητικό. Στη Σαλαμίνα, η ραχοκοκαλιά του στόλου ήταν πολίτες—άνθρωποι που μπορούσαν να ψηφίσουν, να μιλήσουν στην Εκκλησία του Δήμου και να ρισκάρουν τη ζωή τους για την Αθήνα. Η δημοκρατία της πόλης στηριζόταν στη δύναμή τους στη θάλασσα.
Ο μύθος των σκλάβων έρχεται αργότερα.
Και πώς γεννήθηκε ο μύθος; Αργότερα, τα ρωμαϊκά πλοία όντως χρησιμοποιούσαν σκλάβους ή κατάδικους ως κωπηλάτες. Το Χόλιγουντ μπέρδεψε τις εποχές και η εικόνα κόλλησε. Αλλά στην Κλασική Αθήνα, το κουπί ήταν παράσημο ελευθερίας, όχι δουλείας.
Σχεδόν όλοι οι Αθηναίοι κωπηλάτες ήταν ελεύθεροι πολίτες ή μέτοικοι, όχι σκλάβοι. Το κουπί ήταν πράξη γενναιότητας (και συχνά πολιτική), όχι τιμωρία.
